ৰবীন্দ্ৰনাথ (৭ মে’, ১৮৬১ - ৭ আগষ্ট, ১৯৪১) কবি, দাৰ্শনিক। পিছে ৰবীন্দ্ৰনাথৰ গণিতৰ প্ৰতিও অনুৰাগ আছিল। ৰবীন্দ্ৰনাথৰ আগ্ৰজ দ্বিজেন্দ্ৰনাথে (১১ মাৰ্চ, ১৮৪০ - ১৯ জানুৱাৰি, ১৯২৬) গণিত-চৰ্চা কৰিছিল; আনকি অ-ইউক্লিডীয় জ্যামিতিৰ বিষয়েও অধ্যয়ন কৰিছিল। ৰবীন্দ্ৰনাথৰ আশিসধন্য প্ৰশান্তচন্দ্ৰ মহলানবিশে (২৯ জুন, ১৮৯৩ - ২৮ জুন, ১৯৭২)...

পৰিসংখ্যা বিজ্ঞান কি? ‘Statistics’ শব্দটো লেটিন শব্দ ‘Status’ ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। পৌৰাণিক কালত একোখন ৰাজ্যৰ লগত জড়িত বিভিন্ন তথ্য সমূহকে পৰিসংখ্যা বুলি ধৰা হৈছিল। বৰ্তমান সময়ত অৱশ্যে ‘Statistics’ শব্দটো একবচন ‘Statistic’ শব্দটোৰে কোনো ব্যক্তি সমষ্টি সম্পৰ্কীয় সাংখ্যিকীয় তথ্যৰ সংগ্ৰহ, বিশ্লেষণ আৰু তাৎপৰ্য্য ব্যাখ্যা কৰা বিজ্ঞানক...

আৰম্ভণিতে আমি গণিতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ তথা সন্মানীয় স্থানখন বিখ্যাত দাৰ্শনিক (Philosopher) প্লেট’ৰ ধাৰণাৰে কেনে ধৰণে ব্যাখ্যাত হৈছে, মন কৰোহঁক| প্লেট’ৰ ৰিপাব্লিক (Republic) ত তেওঁৰ কল্পনাৰ সমাজখনৰ বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ উৰ্দ্ধতম স্থানত থকা ‘এলিট্‌’ (Elite) শ্ৰেণীটোৰ সন্দৰ্ভত কৈছে, “প্ৰথমে আমাৰ ‘এলিট’সকলে ‘পৰিষ্কাৰ’ভাবে ভাবিব পাৰিব লাগিব| সেই উদ্দেশ্যে তেওঁলোকে ‘ধাৰণাৰ...

কেইজনমান উৎসাহী আৰু দূৰদৰ্শী গণিতৰ ছাত্ৰৰ ঐকান্তিক চেষ্টাত বৈদ্যুতিন মাধ্যমত উপলব্ধ হোৱাকৈ গণিতক অধিক সংখ্যকৰ ওচৰলৈ নিয়াৰ এক প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে। এনে এক প্ৰশংসনীয় কামত গণিতৰ ছাত্ৰ হিচাপে আমাৰো যদি অলপ কিবা বৰঙণি থকে তেনেহ’লে আমি অতিকে সুখী হ’ম বুলি ভাবিছিলোঁ। সেয়ে আমি আমাৰ দুখনমান...

২২ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৭ : এৰোদত জন্ম তেওঁৰ মোমায়েকৰ ফালৰ ককাদেউতাকৰ ঘৰত। তেওঁ এৰোদৰ জিলা মুঞ্চিফৰ কৰ্টত আমিন আছিল। দেউতাক — শ্ৰীনিবাস আয়েংগাৰ মাক — কোমালাম্মাল আইতাক — ৰাংগাম্মাল দেহৰ গঠনৰ ফালৰ পৰা ৰামানুজন আছিল বহু পৰিমাণে তেওঁৰ মাক আৰু আইতাকৰ দৰে। ঘৈণী — জানকী, জন্ম ১৯০১ ১৮৮৮ ৰ পৰা ১৯১৪ লৈ...

R-1 লক্ষ্যবছৰ ১৯৬৭ : ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই যে ১৯৪০ চনৰ পিছত আৰু বহুত প্ৰবন্ধ ওলালহেঁতেন। ৰংগনাথনে আশা কৰা মতে শেষৰ পাঁচ বছৰ ৰামানুজনৰ নোটবুককেইটাৰ ফটোক’পি কেইটাৰ জড়িয়তে বহুত প্ৰবন্ধই টাটা ইনষ্টিটিউট অব ফাণ্ডামেণ্টেল ৰিচাৰ্ছ উদ্দীপিত কৰিলেহেঁতেন। গ্ৰন্থতালিকাৰ উপযুক্ত কাল হৈছে ১৯৬৭ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰ। কাৰণ...

“হে মোৰ সকলো শত্ৰু তোক নমস্কাৰ তোক বন্ধু ৰুপেহে চাওঁ তোৰে স’তে মোৰ সংঘাত লাগি মোৰ জীৱনতে ধুনীয়া প্ৰকাশ পাওঁ।” (জ্যোতিপ্ৰসাদ)   মানুহৰ জ্ঞানৰ সকলো শাখাৰ ক্ৰমবিকাশৰ আঁৰত লুকাই থকা মূলনীতিটো তথা মানুহৰ প্ৰতিভা বিকাশৰ আঁৰত লুকাই থকা সেই একে নীতিৰে এক মধুৰতম কাব্যিক প্ৰকাশ জ্যোতিপ্ৰসাদৰ এই কবিতাটো। জ্ঞানৰ বিভিন্ন শাখাত...

গণিতৰ জগতখন হৈছে যুক্তি আৰু শৃংখলাৰ। সেয়ে গণিতজ্ঞসকলে স্বাভাৱিকতেই নিজৰ ব্যক্তিগত জীৱনতো এই শৃংখলা বিচাৰিবলৈকে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰে। সাধাৰণতে তেওঁলোকে বিচাৰি পায়ো। নহ’লে যে গণিতৰ জগতখনতেই সোমাবলৈ কষ্ট হ’ব তেওঁলোকৰ, যদিওবা মানৱ-জগতখন ইমান শৃংখলাদ্ধ নহয়। পিছে কেতিয়াবা এয়া হৈ নুঠে। আৰু ইয়েই মানৱীয় আৰু গাণিতীয় কাৰুণ্যলৈ...